Mua quốc tịch đầu tư thì có người lo trọn gói, nhưng đổi hộ chiếu năm năm sau thì thường phải tự lo. Đến lúc hộ chiếu Grenada của con gái sắp hết hạn, nhiều gia đình mới phát hiện ra hai điều: nước đó không có đại sứ quán ở Việt Nam, và đơn vị dịch vụ năm xưa đã đổi người hoặc không còn hoạt động. Biết trước kênh nộp và thời gian là cách tránh cảnh hộ chiếu hết hạn đúng lúc cần bay.
- Các nước quốc tịch đầu tư vùng Caribe không có cơ quan đại diện thường trú tại Việt Nam.
- Thổ Nhĩ Kỳ có đại sứ quán tại Hà Nội và tổng lãnh sự quán tại TP.HCM, xử lý hộ chiếu qua lịch hẹn.
- Hộ chiếu của trẻ em thường có thời hạn ngắn hơn người lớn và phải đổi khi trẻ đến tuổi nhất định.
- Nhiều nước yêu cầu nộp hồ sơ đổi hộ chiếu trước khi hết hạn vài tháng, vì điểm đến thường đòi hộ chiếu còn hạn tối thiểu.
Vì sao nên bắt đầu sớm sáu tháng trở lên
Nhiều điểm đến yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất sáu tháng tính từ ngày nhập cảnh. Khối Schengen yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất ba tháng sau ngày dự định rời khối. Nghĩa là một cuốn hộ chiếu "còn bốn tháng" đã gần như vô dụng cho việc đi lại. Cộng thêm thời gian gửi giấy tờ qua lại vùng Caribe, thời gian xử lý, thời gian chuyển phát hộ chiếu mới về Việt Nam, một cửa sổ sáu đến chín tháng là hợp lý.
Chị Mai ở Hải Phòng định đưa con sang Singapore dự trại hè bằng hộ chiếu Dominica của con. Hộ chiếu còn năm tháng, hãng bay từ chối làm thủ tục. Chuyến đi cuối cùng phải dùng hộ chiếu Việt Nam — may là Singapore miễn thị thực cho người Việt. Nếu điểm đến là London, chuyến đi đã hỏng.
Hộ chiếu Caribe: các kênh nộp khi không có đại sứ quán
Mỗi nước Caribe có cách riêng, và cách làm có thể đổi theo thời gian, nhưng thường có ba kênh:
- Qua đơn vị đầu mối chương trình quốc tịch đầu tư — Cơ quan Di trú Đầu tư (IMA) của Grenada, CIU của St Kitts và Nevis — thông qua đại lý được cấp phép. Đây là kênh phổ biến nhất với người đã nhập tịch qua đầu tư.
- Qua cơ quan đại diện của nước đó ở nước thứ ba — một cao uỷ hay đại sứ quán ở London, Washington hay một thủ đô khác. Kênh này hợp với người đi lại thường xuyên.
- Trực tiếp tại văn phòng hộ chiếu ở thủ đô — St. George's của Grenada, Basseterre của St Kitts. Ít người Việt đi đường này, nhưng hữu ích nếu bạn tới đảo vì việc khác.
Một số nước đã hoặc đang chuyển sang hộ chiếu điện tử có chip và sinh trắc học. Khi đó có thể bắt buộc lấy ảnh, vân tay trực tiếp tại nơi được chỉ định, chứ không chỉ gửi giấy tờ. Hỏi trước câu này giúp tránh cảnh gửi hồ sơ đi rồi mới biết phải bay sang nộp.
Trang hộ chiếu St Kitts, hộ chiếu Dominica và các nước khác trên AIDiTru liệt kê những điểm đến mà từng hộ chiếu mở thêm, giúp quyết định có cần đổi gấp hay có thể dùng hộ chiếu Việt Nam cho chuyến sắp tới.
Hộ chiếu Thổ Nhĩ Kỳ: có cơ quan ngay tại Việt Nam
Người có quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ qua đầu tư bất động sản ở thế thuận lợi hơn: Thổ Nhĩ Kỳ có đại sứ quán tại Hà Nội và tổng lãnh sự quán tại TP.HCM. Đổi hộ chiếu thường qua đặt lịch trên hệ thống lãnh sự điện tử của Thổ Nhĩ Kỳ, đến trực tiếp để lấy sinh trắc học. Lưu ý là quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ đi kèm hệ thống đăng ký nhân thân trong nước; mọi thay đổi như kết hôn, sinh con nên được cập nhật qua cơ quan lãnh sự trước khi xin hộ chiếu cho thành viên mới. Xem thêm trên trang hộ chiếu Thổ Nhĩ Kỳ.
Mất hộ chiếu ở nước ngoài: làm gì trong 48 giờ đầu
- Trình báo cảnh sát địa phương và giữ biên bản. Hầu hết cơ quan cấp lại đều cần giấy này.
- Báo mất với cơ quan cấp hộ chiếu để hộ chiếu cũ bị vô hiệu hoá, tránh bị người khác dùng.
- Dùng hộ chiếu còn lại để về. Đây là lợi thế thật của song quốc tịch: hộ chiếu Việt Nam là giấy tờ về nước nhanh nhất. Nếu đang ở nước cần thị thực cho hộ chiếu Việt Nam, liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam để xin giấy tờ thay thế.
- Kiểm thẻ cư trú, thị thực dán trong hộ chiếu cũ. Thị thực Mỹ hay Anh nằm trong cuốn đã mất không chuyển sang cuốn mới; phải xin lại.
Hộ chiếu của con: các mốc tuổi phải đổi
Hộ chiếu trẻ em của nhiều nước có thời hạn ngắn và phải làm mới khi trẻ lớn, vì ảnh không còn khớp. Ngoài ra, khi con tới tuổi thành niên, một số nước yêu cầu con tự ký đơn hoặc xác nhận lại quốc tịch. Lập một bảng: tên con, quốc tịch, ngày hết hạn từng hộ chiếu, mốc tuổi phải đổi. Đặt nhắc lịch trước sáu tháng. Việc nhỏ này tránh được phần lớn những chuyến đi hỏng.
Hộ chiếu Việt Nam vẫn phải giữ còn hạn
Người giữ quốc tịch Việt Nam song song theo Luật Quốc tịch Việt Nam nên nhập xuất cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam. Hộ chiếu Việt Nam đổi được tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc công an cấp tỉnh khi đang ở trong nước, và tại cơ quan đại diện Việt Nam khi ở nước ngoài. Đừng để cả hai cuốn hết hạn cùng một năm.
Quy trình đổi hộ chiếu của từng nước có thể thay đổi; luôn đối chiếu với cơ quan cấp hộ chiếu chính thức của nước đó trước khi gửi giấy tờ đi.
Grenada có đại sứ quán ở Việt Nam không?
Không. Người Việt có quốc tịch Grenada thường đổi hộ chiếu qua IMA Grenada và đại lý được cấp phép, hoặc qua cơ quan đại diện của Grenada ở nước thứ ba.
Hộ chiếu thứ hai còn bốn tháng có đi được không?
Đi được một số nơi, nhưng nhiều điểm đến và hãng bay yêu cầu hộ chiếu còn hạn ít nhất sáu tháng. Schengen cần còn hạn ít nhất ba tháng sau ngày rời khối. Nên đổi trước.
Mất hộ chiếu Caribe khi đang ở châu Âu thì làm sao về Việt Nam?
Trình báo cảnh sát, báo mất với cơ quan cấp, rồi dùng hộ chiếu Việt Nam nếu còn hạn. Nếu không có, liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam để xin giấy tờ về nước.
Thị thực Mỹ trong hộ chiếu cũ có chuyển sang hộ chiếu mới được không?
Nếu hộ chiếu cũ hết hạn nhưng còn giữ, thị thực Mỹ còn hạn trong đó vẫn dùng được kèm hộ chiếu mới. Nếu hộ chiếu bị mất, thị thực trong đó cũng mất và phải xin lại.
