Rất nhiều gia đình bắt đầu tìm hiểu hộ chiếu thứ hai mà chưa từng liệt kê hộ chiếu Việt Nam đang đi được những đâu. Làm bước này trước có hai cái lợi. Thứ nhất, bạn thấy rõ phần "mở thêm" mà mình định trả tiền mua. Thứ hai, nhiều chuyến đi hằng năm của gia đình — Singapore, Bangkok, Bali — vốn chẳng cần hộ chiếu nào khác.
- Hộ chiếu Việt Nam được miễn thị thực ở cả chín nước còn lại của ASEAN, thời gian lưu trú khác nhau theo từng hiệp định.
- Ngoài ASEAN có một số nước miễn thị thực hoặc cấp tại cửa khẩu, rải rác ở Mỹ Latinh, Trung Á, châu Phi và các đảo quốc.
- Một số nước cho vào khi đang có thị thực Mỹ, Anh hay Schengen còn hạn — Mexico là ví dụ được nhắc nhiều nhất.
- Các điểm đến lớn — Mỹ, Canada, Anh, Úc, khối Schengen, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc — đều phải xin thị thực trước.
Khối ASEAN: phần chắc chắn nhất
Nhờ khung miễn thị thực của ASEAN, công dân Việt Nam đi du lịch ngắn ngày tới Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, Lào, Campuchia, Brunei và Myanmar mà không phải xin thị thực. Số ngày được ở không giống nhau giữa các nước — có nơi ngắn, có nơi dài hơn — và có thể thay đổi theo thoả thuận song phương. Trước khi đi, nên kiểm số ngày trên trang của cơ quan xuất nhập cảnh nước đến.
Điều ít người để ý: miễn thị thực ASEAN chỉ dành cho du lịch, thăm thân, công tác ngắn. Muốn cho con học ở Singapore hay làm việc ở Kuala Lumpur, gia đình vẫn phải có giấy phép học tập hoặc lao động riêng. Hộ chiếu thứ hai cũng không đổi được điều này.
Ngoài ASEAN: những cửa mở rải rác
Hộ chiếu Việt Nam còn được miễn thị thực hoặc nhận thị thực tại cửa khẩu ở một số nước ngoài khu vực — một vài nước ở Trung Á như Kyrgyzstan, một số nước ở Mỹ Latinh như Panama, cùng một loạt đảo quốc ở Caribe và Thái Bình Dương, một số nước châu Phi. Danh sách này dài hơn người ta nghĩ, nhưng phần lớn là những nơi gia đình Việt ít đi.
Ở nhóm thứ hai là các nước cho xin thị thực điện tử trực tuyến. Hộ chiếu Việt Nam vẫn phải nộp hồ sơ và chờ duyệt, nhưng không cần tới lãnh sự quán. Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước Trung Đông, châu Phi thuộc dạng này, với điều kiện cụ thể thay đổi theo từng thời kỳ. Bảng xếp hạng hộ chiếu thường tính nhóm này là "phải xin", nên chúng không làm tăng hạng của hộ chiếu Việt Nam dù trên thực tế khá dễ đi.
Thị thực Mỹ, Anh, Schengen như một "chìa khoá phụ"
Một số nước cho người mang thị thực còn hạn của Mỹ, Anh, Canada, Nhật Bản hoặc khối Schengen vào mà không phải xin thêm. Mexico là ví dụ quen thuộc: người có thị thực Mỹ còn hạn có thể vào Mexico du lịch ngắn ngày mà không xin thị thực Mexico. Một số nước Trung Mỹ, vùng Caribe và vùng Kavkaz cũng có cơ chế tương tự, mỗi nơi với điều kiện riêng về loại thị thực và số lần đã dùng.
Với gia đình anh Tuấn ở Hà Nội, cả nhà có thị thực Mỹ nhiều lần còn hạn để thăm con học ở California. Chuyến đi Mexico, Costa Rica kết hợp cuối năm của họ không cần xin thêm thị thực nào. Nhưng đây là quyền "đi nhờ" — thị thực Mỹ hết hạn hay bị huỷ thì quyền đó mất theo. Đọc kỹ điều kiện của nước đến: có nơi yêu cầu thị thực đã từng được sử dụng, có nơi chỉ nhận một số loại thị thực.
Nhóm điểm đến phải xin trước — và chính là lý do người ta tìm hộ chiếu thứ hai
Mỹ, Canada, Vương quốc Anh, Úc, New Zealand, khối Schengen, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc: với hộ chiếu Việt Nam, tất cả đều đòi thị thực xin trước, có hồ sơ tài chính, công việc, có khi phỏng vấn. Mỗi lần xin là một lần chuẩn bị giấy tờ, chờ đợi, và rủi ro bị từ chối.
Hộ chiếu Caribe mở được phần lớn nhóm này theo những mức khác nhau: Schengen thì không cần thị thực, Anh thì tuỳ nước, còn Mỹ và Úc thì vẫn phải xin như thường. Phần mở thêm của từng nước được liệt kê trên trang hộ chiếu Grenada, St Kitts và Nevis và các nước khác — đặt ngay cạnh cột hộ chiếu Việt Nam để thấy chênh lệch thật.
Chuẩn bị gì để đi bằng hộ chiếu Việt Nam cho trơn tru
- Hạn hộ chiếu: nhiều nước yêu cầu hộ chiếu còn hạn tối thiểu vài tháng tính từ ngày nhập cảnh; hãng bay sẽ từ chối cho lên máy bay nếu không đủ.
- Vé khứ hồi và nơi ở: miễn thị thực không có nghĩa là không bị hỏi. Cán bộ cửa khẩu Thái Lan hay Malaysia vẫn có thể hỏi vé về, đặt phòng và tiền mang theo.
- Hộ chiếu gắn chip: Việt Nam đã cấp hộ chiếu gắn chip điện tử; một số cửa khẩu tự động ở nước ngoài chỉ nhận loại hộ chiếu này, nhưng điều kiện dùng cổng tự động do nước đến quyết định.
- Đi nhiều chặng: một hành trình Bangkok – Istanbul – Paris có ba chế độ thị thực khác nhau. Công cụ Lộ trình nhiều chặng chấm từng chặng một.
Khi nào hộ chiếu Việt Nam là đủ
Nếu gia đình chủ yếu đi Đông Nam Á, mỗi năm một chuyến châu Âu hay Mỹ và chưa từng bị từ chối thị thực, thì thị thực Schengen nhiều lần hay thị thực Mỹ dài hạn có thể đã giải quyết phần lớn nhu cầu. Hộ chiếu thứ hai đáng cân nhắc khi tần suất đi lại cao, khi cần một phương án dự phòng về quốc tịch, hay khi mục tiêu lớn hơn là cư trú ở nước khác — và lúc đó nên chọn theo mục tiêu, không theo con số miễn thị thực.
Hộ chiếu Việt Nam có được miễn thị thực ở tất cả các nước ASEAN không?
Có, với mục đích du lịch, thăm thân, công tác ngắn. Số ngày được ở khác nhau giữa các nước, nên kiểm trên trang xuất nhập cảnh của nước đến trước khi đi.
Có thị thực Mỹ thì đi được những nước nào thêm?
Một số nước như Mexico và vài nước Trung Mỹ, Caribe cho người có thị thực Mỹ còn hạn vào du lịch ngắn ngày. Điều kiện từng nước khác nhau, có nơi đòi thị thực đã được sử dụng.
Thị thực điện tử có được tính là miễn thị thực không?
Không. Thị thực điện tử vẫn là thị thực, phải nộp hồ sơ và chờ duyệt, chỉ khác là làm trực tuyến. Các bảng xếp hạng hộ chiếu cũng thường không tính nó là miễn thị thực.
Danh sách miễn thị thực của hộ chiếu Việt Nam có thay đổi không?
Có. Các hiệp định song phương được ký mới hoặc điều chỉnh theo thời gian. Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao và cơ quan di trú nước đến là nơi kiểm cuối cùng.
