Phiếu lý lịch tư pháp số 1 và số 2 cho hồ sơ định cư: xin loại nào, ở đâu

Gần như mọi hồ sơ định cư đầu tư đều hỏi một giấy chứng minh người nộp không có tiền án. Với người Việt, đó là phiếu lý lịch tư pháp. Câu hỏi quen thuộc là "xin số 1 hay số 2", và năm nay có thêm câu hỏi mới: luật sửa đổi có hiệu lực từ 01/7/2026 thay đổi cách xin, và còn cấm cơ quan, tổ chức yêu cầu người dân nộp phiếu số 2. Vậy hồ sơ di trú còn dùng phiếu số 2 được không?

Số 1 và số 2 khác nhau ở đâu

Khác biệt cốt lõi nằm ở án tích đã được xoá. Theo pháp luật hình sự Việt Nam, một người từng bị kết án, sau khi chấp hành xong và đủ thời gian luật định, được xoá án tích và coi như chưa bị kết án. Phiếu số 1 không ghi những án tích đã xoá đó. Phiếu số 2 ghi toàn bộ — kể cả án đã xoá — cùng thông tin về việc bị cấm đảm nhiệm chức vụ hay thành lập doanh nghiệp nếu có.

Với người chưa từng bị kết án, hai phiếu cho cùng một kết quả: không có án tích. Khác biệt chỉ có ý nghĩa với người từng có án, dù nhỏ và đã lâu.

Luật mới nói gì về phiếu số 2

Luật 107/2025/QH15 cấm tổ chức, cá nhân yêu cầu người dân cung cấp phiếu số 2. Phiếu số 2 được cấp theo yêu cầu của chính cá nhân để người đó biết nội dung lý lịch của mình, và cho cơ quan tiến hành tố tụng. Phiếu số 1 cũng chỉ được yêu cầu trong những trường hợp luật định.

Các quy định này nhằm vào việc dùng lý lịch tư pháp trong thủ tục trong nước — tuyển dụng, đăng ký kinh doanh, thủ tục hành chính. Chúng không điều chỉnh việc một cơ quan di trú nước ngoài yêu cầu gì. Người dân vẫn có quyền tự xin phiếu số 2 của chính mình, và dùng nó cho hồ sơ ở nước ngoài nếu nước đó đòi.

Nước nhận muốn loại nào

Không có câu trả lời chung; mỗi cơ quan tự ghi rõ trong danh mục. Một ví dụ cụ thể: hướng dẫn chính thức của Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) về giấy xác nhận không tiền án của Việt Nam yêu cầu phiếu số 2. Lý do dễ hiểu: cơ quan di trú muốn thấy toàn bộ lịch sử, không phải bản đã được làm sạch theo luật trong nước.

Các đơn vị quốc tịch Caribe — IMA của Grenada, đơn vị quốc tịch của St Kitts và Nevis, Antigua và Barbuda — và cơ quan di trú châu Âu như AIMA của Bồ Đào Nha thường chỉ ghi "giấy xác nhận không tiền án do cơ quan có thẩm quyền cấp". Khi danh mục không ghi rõ, phiếu số 2 là lựa chọn ít rủi ro hơn: nó đầy đủ hơn, và đơn vị thẩm định không thể cho rằng gia đình đã chọn bản "sạch hơn". Với người từng có án đã xoá, đây cũng là cách nhất quán với nghĩa vụ khai báo trung thực trong đơn.

Xin qua VNeID: những gì đã đổi

Ứng dụng VNeID đã nhận yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp trên toàn quốc từ tháng 10/2024. Luật sửa đổi đưa nó thành cách nộp mặc định. Người có tài khoản định danh điện tử mức 2 nộp trực tuyến và nhận phiếu điện tử. Phiếu điện tử có giá trị như bản giấy và, theo hướng dẫn của Cục Hồ sơ nghiệp vụ, dùng được để làm thủ tục hợp pháp hoá lãnh sự tại Cục Lãnh sự.

Một điểm khiến nhiều người bất ngờ: người đã có tài khoản mức 2 không tự nộp trực tiếp hay qua bưu điện được nữa. Muốn có bản giấy, họ phải uỷ quyền bằng văn bản cho người khác, hoặc nhờ cha, mẹ, vợ, chồng, con nộp thay. Chị Lan cần bản giấy để gửi kèm hồ sơ; chị nhờ chồng nộp, và phiếu về đúng thời hạn.

Luật mới còn cho phép thông tin lý lịch tư pháp hiển thị trên VNeID có giá trị như phiếu đối với thủ tục trong nước. Với hồ sơ nước ngoài, cơ quan nhận cần một văn bản có thể chứng nhận và dịch — nên vẫn phải xin phiếu.

Hạn sử dụng và thời điểm xin

Luật Việt Nam không đặt hạn sử dụng chung cho phiếu, nhưng nước nhận thì có. Phần lớn chương trình chỉ nhận phiếu cấp trong vài tháng gần nhất trước ngày nộp. Phiếu cũng phải qua dịch, chứng thực và chứng nhận lãnh sự hoặc Apostille — những bước này không làm phiếu "trẻ lại". Vì vậy phiếu lý lịch tư pháp nên là một trong những giấy xin sau cùng, khi các giấy khác đã sẵn sàng.

Ngoài phiếu của Việt Nam, đừng quên giấy tương tự của mọi nước từng sống lâu. Người từng đi lao động ở Hàn Quốc, Nhật Bản hay Đài Loan phải xin từ cơ quan của nước đó — và thường mất thời gian hơn phiếu Việt Nam nhiều.

Lên lịch cho cả gia đình

Mỗi thành viên trên độ tuổi chương trình quy định cần phiếu riêng. Công cụ Sẵn sàng hồ sơ tính ngược từ ngày dự định nộp để biết nên xin phiếu khi nào. Ai từng có án, dù đã xoá, nên đọc thêm bài về thẩm định lý lịch và trao đổi trước với chuyên viên — bộ luật của cố vấn AIDinhCu cho biết những điểm nào bị xét kỹ. Nguồn chính thức cho thủ tục xin phiếu là Cổng dịch vụ công và thông báo của Bộ Công an.