"Thẻ vàng" của Mỹ: những gì đã công bố và những gì còn chưa rõ

"Bỏ một triệu đô là có thẻ xanh, khỏi cần dự án, khỏi tạo việc làm" — câu này lan nhanh trong các nhóm nhà đầu tư Việt từ cuối năm 2025. Nó không sai hoàn toàn: chương trình Gold Card của chính quyền Tổng thống Trump là có thật, đã có sắc lệnh, đã có mẫu đơn và đã nhận hồ sơ. Nhưng nó cũng không đầy đủ. Bài này tách rõ ba phần: điều đã công bố chính thức, điều đang bị thách thức ở toà, và điều chưa ai trả lời được.

Điều đã công bố: cơ chế hoạt động

Gold Card không phải loại visa mới do Quốc hội tạo ra. Sắc lệnh 14351 chỉ đạo các cơ quan dùng diện thẻ xanh theo việc làm đã có sẵn — EB-1 (người có năng lực đặc biệt) và EB-2 (người có bằng cấp cao hoặc năng lực ngoại lệ). Khoản quà tặng cho Bộ Thương mại được coi là bằng chứng cho thấy người đó "có lợi cho nước Mỹ", tức thay cho phần chứng minh năng lực.

Quy trình theo công bố: đăng ký trực tuyến, đóng phí xử lý 15.000 USD không hoàn lại, nộp đơn I-140G cho USCIS, qua thẩm định lý lịch, rồi đóng khoản quà tặng khi được chấp thuận. Sau đó người nộp đi tiếp như hồ sơ thẻ xanh thông thường — chuyển đổi tình trạng nếu đang ở Mỹ, hoặc phỏng vấn thị thực định cư ở lãnh sự quán. Người đang giữ hộ chiếu Việt Nam và ở Việt Nam sẽ phỏng vấn tại Tổng Lãnh sự quán Mỹ ở TP.HCM, nơi xử lý thị thực định cư cho người Việt.

Tháng 3/2026, USCIS đề xuất sửa mẫu I-140G để hỏi thêm nhiều thông tin, nhất là với doanh nghiệp đóng thay cho người lao động. Mẫu đơn còn có thể đổi tiếp.

Điều đang bị thách thức: cơ sở pháp lý

Tháng 2/2026, Hiệp hội Giáo sư Đại học Mỹ (AAUP) cùng các bên khác kiện chương trình tại toà án liên bang ở Washington D.C. Lập luận chính: luật di trú do Quốc hội viết đặt điều kiện EB-1 và EB-2 dựa trên năng lực, và một sắc lệnh không thể thay điều kiện đó bằng tiền. Họ còn cho rằng chương trình vi phạm Luật Thủ tục Hành chính.

Chính phủ nộp đề nghị bác đơn kiện ngày 28/04/2026, chủ yếu dựa vào lập luận thủ tục chứ không tranh luận nội dung. Bản khai kèm theo cho biết tới lúc đó có 338 người gửi yêu cầu bắt đầu hồ sơ, 165 người đã đóng phí xử lý, và 59 người đã nộp đơn I-140G. Báo chí Mỹ cuối tháng 4/2026 đưa tin chỉ có một hồ sơ được duyệt. Tại thời điểm đối soát bài này, đề nghị bác đơn vẫn đang chờ thẩm phán xử. Tình hình có thể đã đổi sau đó.

Điều còn chưa rõ

• Toà án sẽ phán thế nào. Nếu toà tuyên chương trình vượt thẩm quyền hành pháp, số phận của hồ sơ đang xét và cả thẻ xanh đã cấp là câu hỏi mở.
• Chính quyền sau có giữ không. Chương trình dựa trên sắc lệnh, nên một chính quyền khác có thể sửa hoặc bỏ mà không cần Quốc hội.
• Hàng chờ visa. Vì đi qua EB-1 và EB-2, Gold Card dùng chung hạn ngạch với hai diện này và chịu Bản tin Thị thực như mọi người.
• Thời gian xử lý thực tế. Với số hồ sơ duyệt rất ít, chưa có dữ liệu đáng tin về thời gian.
• Các biến thể khác từng được nhắc trong phát biểu chính trị chưa có văn bản thi hành rõ ràng.

Đặt cạnh EB-5: khác nhau ở đâu

EB-5 là đầu tư có rủi ro theo luật của Quốc hội: vốn có thể thu hồi nếu dự án thành công, nhưng phải tạo việc làm, chịu thẩm định nguồn tiền kỹ, có thẻ xanh có điều kiện hai năm. Gold Card là quà tặng không hoàn lại, không cần dự án, nhưng nằm trên nền pháp lý chưa ổn định. Một bên là luật đã chạy nhiều chục năm, có điều khoản bảo lưu; một bên là chính sách mới chưa được toà xác nhận.

Chị Diệp ở Hà Nội có hơn một triệu đô và muốn thẻ xanh cho con sắp vào đại học. Nếu chị chọn Gold Card, chị chấp nhận rủi ro rằng một phán quyết bất lợi có thể làm hồ sơ dừng giữa chừng — và phí xử lý không hoàn lại. Nếu chị chọn EB-5 vùng ưu tiên, chị chấp nhận rủi ro dự án và thời gian dài hơn, nhưng đứng trên luật đã có. Không có lựa chọn "an toàn tuyệt đối"; chỉ có rủi ro khác nhau. Một luật sư di trú độc lập, không nhận hoa hồng từ dự án hay bên trung gian, là người nên cùng chị đọc hai phương án. So sánh chi tiết có ở trang EB-5 và mục tiêu định cư Mỹ.

Nếu vẫn muốn theo dõi Gold Card

Chỉ dùng nguồn chính thức: trang Gold Card của chính phủ Mỹ, trang mẫu đơn I-140G của USCIS, Công báo Liên bang cho các thay đổi mẫu đơn, và hồ sơ vụ kiện tại toà liên bang D.C. Cẩn thận với lời mời "giữ chỗ" hay "đặt cọc qua trung gian" — chương trình không cần trung gian để đăng ký, và mọi khoản phí chính thức đóng thẳng cho cơ quan chính phủ.