Người hỏi về thị thực vàng năm 2026 thường mang theo thông tin của năm 2019. "Bồ Đào Nha mua nhà 280.000 euro", "Tây Ban Nha nửa triệu là có thẻ" — những câu này từng đúng, nay đã thành lịch sử. Châu Âu không đóng hết cửa đầu tư, nhưng hướng đi trong sáu năm qua rất nhất quán: bỏ dần các đường liên quan tới nhà ở, nâng mức vốn, và đẩy dòng tiền sang quỹ đầu tư hay doanh nghiệp. Hiểu chuỗi mốc này giúp gia đình đoán được chương trình nào còn bền.
- Síp ngừng chương trình quốc tịch đầu tư từ tháng 11/2020; Bulgaria bỏ chương trình tương tự năm 2022.
- Anh đóng thị thực nhà đầu tư Tier 1 tháng 2/2022; Ireland đóng chương trình IIP tháng 2/2023.
- Bồ Đào Nha bỏ nhánh bất động sản tháng 10/2023; Hy Lạp nâng ngưỡng lên 800.000/400.000 EUR từ 01/09/2024.
- Tây Ban Nha đóng thị thực vàng từ 03/04/2025; Hungary mở diện Nhà đầu tư khách từ tháng 7/2024.
2020–2022: quốc tịch đầu tư bị khép trước
Mốc đầu tiên là Síp. Năm 2020, loạt phóng sự điều tra cho thấy chương trình cấp hộ chiếu cho cả những người đang bị truy cứu ở nước khác. Chính phủ Síp ngừng nhận hồ sơ từ tháng 11/2020, sau đó tiến hành rà soát và thu hồi một số quốc tịch đã cấp. Bulgaria bỏ chương trình quốc tịch đầu tư năm 2022.
Tháng 2/2022, xung đột ở Ukraine thay đổi không khí. Vương quốc Anh đóng thị thực nhà đầu tư Tier 1 cùng tháng đó. Ngày 28/03/2022, Ủy ban châu Âu khuyến nghị các nước thành viên chấm dứt quốc tịch đầu tư và siết thẩm định với cư trú đầu tư. Đây là lúc vấn đề chuyển từ "chuyện của từng nước" thành "chuyện của cả khối".
2023–2024: nhà ở trở thành tâm điểm
Bước sang 2023, lý do siết đổi từ an ninh sang giá nhà. Ireland đóng chương trình IIP tháng 2/2023. Tháng 10/2023, Bồ Đào Nha thông qua gói luật nhà ở Mais Habitação, bỏ nhánh mua bất động sản khỏi thị thực vàng; các nhánh quỹ đầu tư, nghiên cứu khoa học, văn hoá vẫn còn. Hà Lan cũng đóng diện nhà đầu tư nước ngoài giàu có trong năm 2024.
Hy Lạp chọn cách giữ chương trình nhưng chia vùng: từ 01/09/2024, ngưỡng là 800.000 EUR ở Athens, Thessaloniki, Mykonos, Santorini và các đảo đông dân; 400.000 EUR ở vùng còn lại; mức 250.000 EUR chỉ còn cho chuyển đổi công trình thương mại sang nhà ở và trùng tu công trình di sản. Xem chi tiết trên trang thị thực vàng Hy Lạp.
2025: Tây Ban Nha đóng hẳn
Tây Ban Nha đi xa nhất: chương trình thị thực vàng chấm dứt với người mới từ 03/04/2025. Lý do chính phủ đưa ra là giá nhà ở Madrid, Barcelona, Valencia và quần đảo Balearic. Người đã có thẻ hoặc đã nộp trước ngày đó vẫn được giữ và gia hạn theo quy định cũ — một chi tiết quan trọng mà nhiều tin tức bỏ qua. Người mới muốn sống ở Tây Ban Nha phải đi đường khác như diện không lao động, vốn là thẻ để sống thật chứ không để dự phòng.
Chiều ngược lại: Hungary mở diện mới
Không phải mốc nào cũng là đóng. Hungary mở diện Nhà đầu tư khách từ tháng 7/2024, với nhánh góp vào quỹ bất động sản được cấp phép và nhánh tài trợ cho quỹ của các trường đại học. Nhánh mua nhà ở trực tiếp từng được thêm vào nhưng đã bị bỏ từ 15/01/2025. Điều đáng chú ý là thiết kế: tiền đi qua quỹ được cấp phép hoặc tổ chức công, chứ không chảy thẳng vào thị trường nhà ở dân cư. Đó cũng là hướng mà thị thực vàng Bồ Đào Nha đang đi.
Đọc chuỗi mốc này như thế nào
- Nhà ở là điểm yếu nhất. Chương trình gắn với mua nhà dễ bị sửa nhất khi giá nhà thành chuyện chính trị.
- Quốc tịch bị đánh mạnh hơn cư trú. Cấp hộ chiếu EU là trao quyền đi lại cho cả khối, nên Brussels can thiệp mạnh hơn. Phán quyết của Toà án Công lý EU về Malta năm 2025 là đỉnh điểm.
- Người đã có thẻ thường được bảo lưu. Ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, người đang giữ thẻ không bị thu hồi chỉ vì chương trình đóng.
- Đường lên quốc tịch dài ra. Bồ Đào Nha nâng thời gian nhập tịch lên mười năm từ 19/05/2026.
Chị Ngọc, một khách ở TP.HCM, đặt cọc mua nhà ở Valencia cuối năm 2024 với kế hoạch xin thị thực vàng đầu năm sau. Khi Tây Ban Nha công bố thời điểm đóng, chị chưa kịp đủ giấy tờ chứng minh nguồn tiền. Bài học không phải là "nhanh tay hơn", mà là: một kế hoạch định cư dựa vào chương trình đang bị bàn chuyện đóng thì cần có phương án thay thế từ đầu.
Gia đình đang cân nhắc nên làm gì
Thay vì hỏi "nước nào còn rẻ", hãy hỏi "chương trình nào ít rủi ro chính sách nhất với mục tiêu của mình". Người cần nơi sống thật ở châu Âu nên nhìn vào diện có hoạt động kinh tế thật. Người cần dự phòng nên chấp nhận rằng điều kiện có thể đổi trong lúc hồ sơ đang chạy. Cố vấn trên AIDinhCu lọc chương trình theo mục tiêu và ngân sách; mọi mức vốn trong bài nên đối chiếu lại trên trang chính thức của cơ quan di trú từng nước trước khi chuyển tiền.
Bồ Đào Nha còn thị thực vàng không?
Còn, nhưng không còn nhánh mua nhà từ tháng 10/2023. Các nhánh như góp vốn vào quỹ đầu tư đủ điều kiện, nghiên cứu khoa học hay văn hoá vẫn hoạt động.
Có thẻ Tây Ban Nha trước 2025 có bị thu không?
Không. Người có thẻ hoặc đã nộp trước 03/04/2025 vẫn được giữ và gia hạn theo quy định cũ, miễn là giữ khoản đầu tư.
Hy Lạp có định đóng thị thực vàng không?
Hy Lạp chọn cách nâng ngưỡng theo vùng từ 01/09/2024 thay vì đóng. Chính sách có thể còn đổi, nên kiểm trên trang chính thức trước khi đặt cọc.
Nước nào ở châu Âu vừa mở chương trình mới?
Hungary mở diện Nhà đầu tư khách từ tháng 7/2024, với tiền đi qua quỹ bất động sản được cấp phép hoặc tài trợ cho quỹ đại học; nhánh mua nhà trực tiếp đã bị bỏ từ 15/01/2025.
