Gia đình nào làm hồ sơ định cư đầu tư cũng dồn sức vào phần tiền — và gần như gia đình nào cũng bị chậm ở phần người. Một tờ khai sinh ghi sai năm sinh của mẹ, một giấy kết hôn cấp lại không có dấu giáp lai, một phiếu lý lịch tư pháp hết hạn đúng tuần đơn vị quốc tịch hỏi bổ sung. Những chuyện nhỏ như vậy không làm hồ sơ bị từ chối, nhưng làm nó đứng yên hàng tháng trong khi tiền đã chuyển. Bài này liệt kê giấy tờ nhân thân theo từng người trong gia đình và chỉ ra giấy nào nên bắt đầu sớm nhất.
- Mỗi thành viên đi kèm có một bộ giấy tờ nhân thân riêng; con lớn và cha mẹ thường cần thêm giấy chứng minh quan hệ phụ thuộc.
- Giấy tờ Việt Nam dùng ở nước ngoài phải qua chứng nhận: hợp pháp hoá lãnh sự, hoặc Apostille với các nước có quan hệ áp dụng từ 11/09/2026.
- Sổ hộ khẩu giấy không còn giá trị từ 01/01/2023; thông tin cư trú nay lấy từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
- Phần chứng minh nguồn tiền là một bộ riêng, không nằm trong danh mục này.
Vì sao phần nhân thân nên làm trước phần tiền
Thứ tự quen thuộc của nhiều gia đình là: chọn chương trình, ký hợp đồng với dự án hoặc nộp tiền đặt cọc, rồi mới đi xin giấy. Thứ tự ngược lại an toàn hơn. Ở các chương trình quốc tịch đầu tư vùng Caribe như Grenada, St Kitts và Nevis hay Dominica, tiền thường chỉ phải chuyển sau khi có thư chấp thuận về nguyên tắc; nhưng ở nhiều dự án bất động sản, tiền cọc đi trước. Nếu đến lúc đó mới phát hiện giấy khai sinh của con có sai sót phải cải chính, cả lịch trình đầu tư bị kéo theo.
Làm phần nhân thân trước còn có một lợi ích ít ai nói: nó lộ ra những vấn đề có thể khiến hồ sơ không nên nộp ở chương trình đó. Ví dụ con trai lớn đã quá tuổi phụ thuộc của nước này nhưng vẫn còn trong tuổi của nước khác, hoặc người vợ từng có một quyết định ly hôn cũ cần trích lục lại. Biết sớm thì chọn chương trình khác, không phải mất phí rồi mới đổi.
Người nộp chính và vợ hoặc chồng
- Hộ chiếu còn hạn dài. Hộ chiếu sắp hết hạn trong lúc hồ sơ đang xét là nguyên nhân phổ biến của yêu cầu bổ sung. Nếu còn dưới khoảng hai năm, nên đổi trước khi nộp.
- Thẻ căn cước. Từ 01/07/2024, theo Luật Căn cước, thẻ căn cước công dân cũ được thay dần bằng thẻ căn cước mới. Số định danh cá nhân giữ nguyên; nhưng nếu trong hồ sơ có cả thẻ cũ và thẻ mới, nên giải thích rõ đó là cùng một người.
- Giấy khai sinh, bản sao trích lục từ sổ hộ tịch nếu bản gốc đã cũ nát.
- Giấy chứng nhận kết hôn; nếu từng ly hôn thì kèm bản án hoặc quyết định của toà án, và giấy tờ của cuộc hôn nhân trước.
- Phiếu lý lịch tư pháp của Việt Nam, và giấy xác nhận không tiền án của mọi nước từng sống một thời gian dài theo quy định của chương trình.
- Giấy xác nhận thông tin cư trú thay cho sổ hộ khẩu.
- Ảnh theo chuẩn của từng chương trình, sơ yếu nghề nghiệp, và mẫu khám sức khoẻ.
Anh Minh, chủ một xưởng gỗ ở Bình Dương, từng sống ba năm ở Đài Loan thời còn đi làm thuê. Đơn vị quốc tịch hỏi giấy xác nhận không tiền án của Đài Loan cho giai đoạn đó. Xin giấy này từ xa mất nhiều thời gian hơn mọi giấy khác cộng lại. Hãy liệt kê mọi nước từng ở lâu ngay ngày đầu.
Con cái
Con nhỏ cần giấy khai sinh, hộ chiếu, ảnh và thường là mẫu khám sức khoẻ. Con đã đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của chương trình cần thêm lý lịch tư pháp riêng. Con lớn — ở nhiều chương trình là từ 18 tuổi trở lên — phải chứng minh vẫn phụ thuộc: giấy xác nhận sinh viên của trường, chưa kết hôn, sống cùng hoặc do cha mẹ chu cấp. Mỗi nước định nghĩa tuổi phụ thuộc khác nhau, và quy định này đổi khá thường xuyên.
Con riêng của một bên vợ hoặc chồng cần thêm giấy tờ về quyền nuôi con. Nếu cha hoặc mẹ ruột kia không đi cùng, gần như mọi chương trình yêu cầu văn bản đồng ý của người đó, hoặc bản án giao quyền nuôi con. Đây là giấy hay làm hồ sơ chậm nhất vì phụ thuộc vào một người không còn trong gia đình.
Cha mẹ và người phụ thuộc khác
Cha mẹ đi kèm phải chứng minh quan hệ bằng giấy khai sinh của người nộp chính — chính tờ giấy ghi tên cha mẹ. Nếu tên cha mẹ trên khai sinh khác với tên trên căn cước hiện nay của họ, chỗ lệch đó phải được giải thích trước. Nhiều chương trình còn có điều kiện tuổi tối thiểu cho cha mẹ và yêu cầu chứng minh cha mẹ phụ thuộc tài chính.
Anh chị em ruột chỉ được đi kèm ở một số chương trình, với điều kiện riêng về tuổi và tình trạng hôn nhân. Trước khi xin giấy cho họ, hãy xác nhận chương trình mình chọn có cho phép hay không trên trang của đơn vị quốc tịch.
Giấy nào xin lâu nhất
Theo kinh nghiệm của các hồ sơ người Việt, thứ tự thời gian thường là: giấy tờ từ nước ngoài (lý lịch tư pháp nơi từng sống) lâu nhất; tiếp theo là cải chính hộ tịch nếu có sai lệch; rồi văn bản đồng ý của cha hoặc mẹ ruột không đi cùng; sau cùng mới tới các giấy tờ thông thường. Dịch thuật và chứng nhận lãnh sự hay Apostille là bước cuối, nhưng có hạn hiệu lực — nên làm khi bộ giấy đã đủ và đúng.
Một lưu ý về địa danh: từ 01/07/2025 Việt Nam còn 34 tỉnh thành và bỏ cấp huyện. Giấy cũ ghi "huyện X, tỉnh Y", giấy mới ghi "xã Z, tỉnh W" là chuyện bình thường, không phải sai sót. Nhưng bản dịch nên giữ đúng chữ trên từng giấy, đừng tự "cập nhật" địa danh cũ thành mới.
Đi từ danh mục tới lịch làm việc
Danh mục chỉ có ích khi biến thành lịch: ai xin giấy gì, ở đâu, xong khi nào. Công cụ Sẵn sàng hồ sơ của AIDiTru hỏi từng thành viên gia đình và đánh dấu những giấy hay kéo dài. Nếu chưa chốt chương trình, bộ lọc ở AIDinhCu.com cho thấy chương trình nào cho cha mẹ hoặc con lớn đi kèm. Danh mục chính thức cuối cùng luôn là danh mục do đơn vị quốc tịch hoặc cơ quan di trú của nước bạn chọn công bố — như IMA của Grenada hay AIMA của Bồ Đào Nha — vì chúng đổi theo từng đợt sửa luật.
Có cần sổ hộ khẩu trong hồ sơ định cư không?
Không. Sổ hộ khẩu giấy hết giá trị từ 01/01/2023. Khi chương trình hỏi giấy chứng minh nơi ở, dùng giấy xác nhận thông tin cư trú lấy từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Con dưới 18 tuổi có cần lý lịch tư pháp không?
Tuỳ chương trình. Nhiều nơi yêu cầu từ một độ tuổi nhất định, thường thấp hơn 18. Xem mẫu danh mục của đơn vị quốc tịch nước mình chọn.
Đã từng sống ở nước khác vài năm thì sao?
Phần lớn chương trình hỏi giấy xác nhận không tiền án của mọi nước từng sống quá một khoảng thời gian nhất định. Giấy này xin từ xa thường lâu nhất, nên bắt đầu ngay.
Nên làm giấy tờ nhân thân trước hay chuyển tiền đầu tư trước?
Nên chuẩn bị giấy tờ nhân thân trước. Nó lộ ra các vấn đề như con quá tuổi phụ thuộc hay sai lệch hộ tịch, giúp đổi chương trình kịp trước khi tiền đã đi.
