Năm 2021, chương trình trung tâm vùng EB-5 — con đường mà gần như mọi nhà đầu tư Việt đi qua — từng hết hạn và ngừng hoạt động nhiều tháng. Hồ sơ treo, tiền đã chuyển nhưng không ai biết số phận ra sao. Đạo luật Cải cách và Liêm chính EB-5 (thường gọi tắt là RIA), ký ngày 15/03/2022, ra đời để chấm dứt tình trạng đó và đặt lại luật chơi. Bốn năm sau, nó vẫn là khung pháp lý của mọi hồ sơ EB-5 — và có hai mốc sắp tới mà người đang cân nhắc phải biết.
- Ký ngày 15/03/2022; chương trình trung tâm vùng được phép hoạt động tới 30/09/2027.
- Mức vốn: 800.000 USD trong vùng việc làm mục tiêu (TEA) hoặc dự án hạ tầng; 1.050.000 USD ở vùng thường.
- Dành riêng 20% số visa EB-5 cho dự án nông thôn, 10% cho vùng thất nghiệp cao, 2% cho dự án hạ tầng.
- Hồ sơ I-526E nộp trước 30/09/2026 được bảo lưu nếu chương trình trung tâm vùng hết hạn sau đó.
- Mức vốn được điều chỉnh theo lạm phát, lần đầu từ 01/01/2027, sau đó năm năm một lần.
Mức vốn: tăng một lần và gắn với lạm phát
Trước RIA, mức vốn đã được nâng bằng một quy định của Bộ An ninh Nội địa năm 2019, nhưng quy định này bị toà án huỷ năm 2021. RIA đặt con số thẳng vào luật: 800.000 USD cho dự án trong TEA hoặc dự án hạ tầng, 1.050.000 USD cho dự án khác. Con số này không cố định mãi: luật yêu cầu điều chỉnh theo lạm phát, lần đầu từ 01/01/2027, sau đó cứ năm năm một lần. Người dự định nộp vào năm 2027 nên chuẩn bị cho khả năng mức vốn cao hơn, và theo dõi thông báo chính thức của USCIS.
TEA do Bộ An ninh Nội địa quyết định
Trước đây, các bang có vai trò lớn trong việc xác định vùng thất nghiệp cao, dẫn tới những "vùng" vẽ khéo nối khu trung tâm giàu có với khu thất nghiệp xa để hưởng mức vốn thấp. RIA chuyển quyền xác định vùng thất nghiệp cao về Bộ An ninh Nội địa (DHS), với cách tính chặt hơn. Vùng nông thôn được định nghĩa là nơi ngoài vùng đô thị thống kê và ngoài các thị trấn từ 20.000 dân trở lên.
Suất visa dành riêng: lý do chọn dự án quan trọng
Đây là thay đổi có ảnh hưởng thực tế lớn nhất. RIA dành 32% số visa EB-5 hằng năm cho ba nhóm: 20% dự án nông thôn, 10% dự án vùng thất nghiệp cao, 2% dự án hạ tầng. Suất nào không dùng hết trong năm được chuyển sang năm sau trong cùng nhóm. Với nhà đầu tư từ các nước có hàng chờ dài, nhóm dành riêng có thể có lịch khác hẳn nhóm chung. Hồ sơ dự án nông thôn còn được USCIS ưu tiên xử lý.
Anh Minh ở TP.HCM có hai dự án trên bàn, cùng 800.000 USD: một khu nhà ở thành phố lớn, một nhà máy chế biến ở vùng nông thôn. Trước RIA, đó chủ yếu là câu hỏi về rủi ro dự án. Sau RIA, đó còn là câu hỏi về hàng chờ. Chi tiết so sánh xem trên trang EB-5 vùng ưu tiên của AIDinhCu.
Nộp đồng thời: lợi thế cho người đang ở Mỹ
RIA cho phép nhà đầu tư đang ở Mỹ hợp pháp — du học sinh F-1, người có thị thực H-1B, L-1 — nộp đơn chuyển đổi tình trạng I-485 cùng lúc với đơn I-526E, nếu visa có sẵn theo Bản tin Thị thực. Trong thời gian chờ, người đó có thể xin giấy phép lao động và giấy phép đi lại. Với gia đình có con đang du học, đây là thay đổi đáng giá nhất của cả đạo luật.
Liêm chính: quy định cho trung tâm vùng
Một lưu ý cho người có con đang du học: nộp đồng thời không thay cho việc giữ tình trạng thị thực hiện tại hợp lệ cho tới khi nộp; người đã quá hạn thị thực hoặc vi phạm tình trạng cần hỏi luật sư di trú trước.
Chữ "liêm chính" trong tên đạo luật đến từ loạt vụ gian lận EB-5 trong thập niên trước — có vụ khiến nhà đầu tư mất cả tiền lẫn đường di trú. RIA đặt ra nhiều yêu cầu cho trung tâm vùng: thành lập Quỹ Liêm chính EB-5 do trung tâm vùng đóng góp hằng năm để tài trợ việc kiểm tra; yêu cầu kiểm toán, báo cáo định kỳ; công khai phí trả cho người giới thiệu; cấm người có tiền án nhất định tham gia quản lý. USCIS cũng được quyền kiểm tra tại chỗ dự án. Những điều này không loại bỏ rủi ro, nhưng cho nhà đầu tư thêm công cụ đặt câu hỏi.
Mốc 30/09/2026 và 30/09/2027: đọc thế nào
Chương trình trung tâm vùng được phép hoạt động tới 30/09/2027. RIA có điều khoản bảo lưu: hồ sơ I-526E nộp trước 30/09/2026 vẫn được xét tiếp nếu chương trình hết hạn sau đó. Với hồ sơ nộp sau 30/09/2026, nếu Quốc hội không gia hạn kịp, rủi ro "treo" như năm 2021 có thể quay lại.
Tới thời điểm viết bài, mốc 30/09/2026 vừa qua. Gia đình đang chuẩn bị hồ sơ nên hỏi luật sư di trú Mỹ cụ thể về tình trạng gia hạn của chương trình trung tâm vùng, và kiểm trên trang EB-5 của USCIS cùng Bản tin Thị thực của Bộ Ngoại giao Mỹ. Đường đầu tư trực tiếp, không qua trung tâm vùng, là một phần thường trực của luật, không phụ thuộc mốc 2027.
Những gì RIA không thay đổi
Điều kiện tạo ít nhất mười việc làm, thẻ xanh có điều kiện hai năm, hồ sơ I-829 để gỡ điều kiện, và yêu cầu chứng minh nguồn tiền hợp pháp vẫn giữ nguyên. Vốn phải là "vốn chịu rủi ro" — không có cam kết hoàn vốn — và phải giữ trong dự án ít nhất hai năm. Mọi lời hứa "chắc chắn hoàn vốn" đều đi ngược bản chất của chương trình. Bài so sánh EB-5 và E-2 trong mục tiêu định cư Mỹ nói thêm về lựa chọn này.
Mức vốn EB-5 hiện nay là bao nhiêu?
800.000 USD cho dự án trong TEA hoặc hạ tầng, 1.050.000 USD cho dự án khác, theo Đạo luật năm 2022. Mức này được điều chỉnh theo lạm phát từ 01/01/2027; kiểm thông báo của USCIS trước khi nộp.
Nộp I-526E sau 30/09/2026 có rủi ro gì?
Hồ sơ nộp trước mốc này được bảo lưu nếu chương trình trung tâm vùng hết hạn. Hồ sơ nộp sau phụ thuộc vào việc Quốc hội gia hạn chương trình sau 30/09/2027.
Du học sinh ở Mỹ có nộp EB-5 và thẻ xanh cùng lúc được không?
Được, nếu đang ở Mỹ hợp pháp và visa có sẵn theo Bản tin Thị thực. RIA cho phép nộp I-485 đồng thời với I-526E.
Suất visa dành riêng có lợi gì?
32% số visa EB-5 hằng năm được để riêng cho dự án nông thôn, vùng thất nghiệp cao và hạ tầng. Nhóm này có thể có lịch chờ khác hẳn nhóm chung.
