Gia đình anh Phong có thẻ xanh EB-5, vợ và hai con sống ở Texas, còn anh thì phải về Việt Nam gần như cả năm để lo vườn sầu riêng và xưởng sơ chế ở Đắk Lắk. Đây là hoàn cảnh rất phổ biến của nhà đầu tư Việt: thẻ xanh là cho con, nhưng nguồn thu vẫn ở nhà. Luật Mỹ có một công cụ dành đúng cho tình huống này — giấy phép tái nhập — nhưng nó có điều kiện thủ tục khá chặt, và nó không làm được mọi thứ người ta tưởng.
- Giấy phép tái nhập xin bằng đơn I-131 nộp cho USCIS, hiệu lực tối đa 2 năm kể từ ngày cấp.
- Nếu đã ở ngoài Mỹ hơn 4 trong 5 năm gần nhất kể từ khi có thẻ xanh, giấy phép thường chỉ cấp 1 năm.
- Phải có mặt ở Mỹ khi nộp đơn và khi đi lấy sinh trắc học; rời Mỹ trước buổi lấy sinh trắc học có thể bị từ chối.
- Vắng mặt trên một năm mà không có giấy phép thì thẻ xanh không còn là giấy tờ hợp lệ để quay lại.
Vì sao ở ngoài lâu lại nguy hiểm cho thẻ xanh
Thẻ xanh là quyền thường trú — nước Mỹ phải là nơi bạn sống. Mỗi lần nhập cảnh, nhân viên Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) có quyền đánh giá xem bạn có còn cư trú ở Mỹ hay đã "từ bỏ". Không có con số ngày cứng, nhưng có những ngưỡng thực tế: dưới sáu tháng thường ổn; sáu tháng tới một năm dễ bị hỏi; trên một năm thì thẻ xanh không còn là giấy tờ nhập cảnh, và người đó phải chứng minh lý do ngoài ý muốn hoặc xin loại thị thực đặc biệt cho thường trú nhân quay lại.
Cũng cần nói rõ: kể cả chuyến đi dưới một năm, nếu dấu hiệu cho thấy cuộc sống thật ở Việt Nam — không khai thuế Mỹ diện cư dân, không có nhà, không có việc — thì vẫn có thể bị cho là đã từ bỏ cư trú.
Giấy phép tái nhập làm được gì
Giấy phép tái nhập là một cuốn giấy tờ du lịch do USCIS cấp. Nó cho thấy bạn đã báo trước với chính phủ Mỹ rằng sẽ đi lâu nhưng không có ý định từ bỏ thường trú. Khi quay lại trong thời hạn giấy phép, nó thay cho thẻ xanh để nhập cảnh, kể cả khi chuyến đi dài hơn một năm.
Ngoài ra, nó còn là giấy tờ du lịch dự phòng cho người khó dùng hộ chiếu của mình. Với người Việt, công dụng này ít khi cần, nhưng đáng biết.
Thủ tục: chỗ hay sai nằm ở thời điểm
Đơn I-131 của USCIS phải nộp khi bạn đang ở trên đất Mỹ. Sau đó USCIS gửi lịch hẹn lấy sinh trắc học tại một trung tâm hỗ trợ hồ sơ (ASC). Nếu bạn rời Mỹ trước buổi hẹn đó, đơn có thể bị từ chối. Đây là chỗ nhiều người vấp: nộp đơn rồi bay về Việt Nam vì "đã nộp rồi".
Cách làm thực tế: tính lịch ở lại Mỹ đủ để đi lấy sinh trắc học. Một số văn phòng USCIS có cơ chế xin đẩy sớm lịch hẹn vì lý do đi lại; khả năng được chấp nhận tuỳ từng nơi. Sau khi đã lấy sinh trắc học, bạn có thể rời Mỹ và nhận giấy phép qua lãnh sự quán Mỹ hoặc văn phòng USCIS ở nước ngoài nếu đã chọn như vậy trong đơn — ở Việt Nam là Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội hoặc Tổng Lãnh sự quán tại TP.HCM, tuỳ quy trình hiện hành.
Lệ phí và thời gian xử lý thay đổi theo từng đợt điều chỉnh phí của USCIS; xem bảng phí và thời gian xử lý trên trang chính thức trước khi nộp.
Những gì giấy phép tái nhập không làm được
- Không giữ cư trú liên tục cho nhập tịch. Chuyến vắng mặt trên một năm vẫn làm đứt mốc năm năm khi xin nhập tịch bằng đơn N-400. Gia đình anh Phong có thể thấy vợ con nhập tịch trước, còn anh phải đếm lại.
- Không thay cho đời sống thật ở Mỹ. Giấy phép chứng minh ý định không từ bỏ, nhưng nếu nhiều năm liên tiếp chỉ sống bằng giấy phép, nhân viên CBP và USCIS vẫn có thể xét lại.
- Không gia hạn được từ nước ngoài. Muốn có giấy phép mới phải quay lại Mỹ để nộp đơn và lấy sinh trắc học.
- Không ảnh hưởng nghĩa vụ thuế. Người có thẻ xanh vẫn là cư dân thuế Mỹ, khai thu nhập toàn cầu, kể cả thu nhập từ vườn sầu riêng ở Việt Nam.
Người có thẻ xanh có điều kiện EB-5
Nhà đầu tư EB-5 lần đầu nhận thẻ xanh có điều kiện hai năm. Trong thời gian đó, phải nộp hồ sơ I-829 để gỡ điều kiện trong khung 90 ngày trước khi thẻ hết hạn. Ở ngoài Mỹ lâu trong giai đoạn này dễ làm lỡ khung nộp hoặc lỡ lịch sinh trắc học của hồ sơ I-829. Nếu buộc phải đi xa, hãy xin giấy phép tái nhập trước, và đặt lịch quay lại trùng với các mốc của hồ sơ I-829. Lộ trình EB-5 cho gia đình có người vẫn làm ăn ở Việt Nam được bàn trong trang EB-5 và luật bộ luật cố vấn của AIDinhCu.
Lỡ ở ngoài quá một năm mà không có giấy phép
Khi đó còn hai hướng chính: xin thị thực SB-1 dành cho thường trú nhân quay lại — phải chứng minh việc ở lâu là ngoài ý muốn, như bệnh nặng — hoặc bắt đầu một hồ sơ nhập cư mới. Thị thực SB-1 khó được cấp và không nên là kế hoạch. Phương án an toàn là xin giấy phép tái nhập trước mỗi giai đoạn dự kiến ở ngoài lâu.
Một lịch gợi ý cho người như anh Phong: sang Mỹ dịp hè cùng con, nộp I-131 ngay tuần đầu, ở lại tới khi lấy xong sinh trắc học, rồi mới về Việt Nam. Ghi ngày hết hạn của giấy phép vào lịch gia đình, và quay lại Mỹ trước ngày đó ít nhất vài tuần. Với chặng bay nối qua nhiều nước, công cụ Lộ trình nhiều chặng giúp kiểm điều kiện quá cảnh.
Đi Việt Nam tám tháng có cần giấy phép tái nhập không?
Không bắt buộc về mặt giấy tờ, vì dưới một năm vẫn có thể nhập cảnh bằng thẻ xanh. Nhưng chuyến dài như vậy dễ bị hỏi về nơi sống thật, và nó ảnh hưởng tới điều kiện cư trú liên tục khi xin nhập tịch.
Nộp I-131 xong có bay về Việt Nam ngay được không?
Không nên. Phải có mặt ở Mỹ để lấy sinh trắc học; rời Mỹ trước buổi hẹn đó có thể khiến đơn bị từ chối.
Giấy phép tái nhập có hạn bao lâu?
Tối đa hai năm kể từ ngày cấp. Nếu đã ở ngoài Mỹ hơn bốn trong năm năm gần nhất kể từ khi có thẻ xanh, thường chỉ được cấp một năm.
Có giấy phép tái nhập thì có giữ được mốc năm năm để nhập tịch không?
Không. Giấy phép giữ thẻ xanh, nhưng chuyến vắng mặt trên một năm vẫn làm đứt cư trú liên tục cho mục đích nhập tịch Mỹ.
