Anh Minh đặt vé cho cả nhà đi Paris theo tên trên hộ chiếu Việt Nam, rồi tới quầy làm thủ tục mới đưa hộ chiếu St Kitts — và mất bốn mươi phút đứng chờ nhân viên gọi về trung tâm. Không có gì sai luật, nhưng mọi thứ đều lệch nhau một chút: tên trên vé viết một kiểu, tên trên hộ chiếu viết kiểu khác, số hộ chiếu khai trước cho hãng là của cuốn kia. Người có hai quốc tịch không cần thủ tục đặc biệt để mua vé, nhưng cần làm đúng vài điểm nhỏ mà người một quốc tịch không bao giờ phải nghĩ tới.
- Tên trên vé phải khớp với hộ chiếu bạn sẽ đưa ở quầy làm thủ tục và ở cửa khẩu điểm đến.
- Nhiều nước yêu cầu hãng bay gửi trước thông tin hộ chiếu của hành khách (API) trước khi máy bay cất cánh.
- Hãng bay tra điều kiện nhập cảnh theo hộ chiếu bạn khai, và có quyền từ chối chở nếu thiếu giấy tờ.
- Không có luật nào buộc vé phải đặt theo hộ chiếu của nước bạn khởi hành.
Tên trên vé: theo cuốn nào
Quy tắc đơn giản: đặt vé theo tên đúng như trên cuốn hộ chiếu bạn sẽ dùng để vào nước đến. Với phần lớn người Việt nhập quốc tịch Caribe, hai cuốn ghi cùng họ tên, nhưng thứ tự và cách viết có thể khác. Hộ chiếu Việt Nam ghi "NGUYEN VAN MINH" ở một dòng; hộ chiếu nước khác có thể tách "Surname: NGUYEN" và "Given names: VAN MINH". Hãng bay thường chấp nhận khác biệt nhỏ về dấu cách, nhưng không chấp nhận thiếu hay thừa một chữ.
Trường hợp khó hơn là khi hai cuốn ghi tên thật sự khác nhau: vợ lấy họ chồng trên hộ chiếu nước ngoài, con có tên tiếng Anh trên giấy khai sinh nước ngoài, hoặc tên đệm bị bỏ ở một cuốn. Khi đó vé phải theo đúng cuốn dùng ở điểm đến, và ở quầy làm thủ tục tại Việt Nam bạn sẽ đưa thêm cuốn Việt Nam. Nên mang theo giấy tờ chứng minh hai tên là một người, như giấy chứng nhận kết hôn hoặc quyết định thay đổi tên, nhất là khi đi cùng trẻ em.
Thông tin hành khách trước: hãng bay "khai hộ" bạn với nước đến
Trước giờ bay, hãng gửi cho cơ quan biên phòng nước đến một gói dữ liệu gọi là thông tin hành khách trước (Advance Passenger Information): họ tên, ngày sinh, quốc tịch, số hộ chiếu, ngày hết hạn. Mỹ, Canada, Vương quốc Anh, các nước EU và nhiều nước khác đều đòi dữ liệu này. Người có hai quốc tịch phải khai đúng cuốn sẽ đưa ở cửa khẩu nước đến. Khai cuốn Việt Nam mà nhập cảnh Pháp bằng cuốn St Kitts nghĩa là hệ thống nhận được thông tin không khớp với người đứng trước quầy.
Với chuyến nhiều chặng dùng hai cuốn khác nhau, nhiều hãng bay cho cập nhật thông tin theo từng chặng. Nếu ứng dụng hay trang đặt vé không cho, cứ khai cuốn dùng cho chặng quốc tế xa nhất, và tới quầy báo cho nhân viên sửa.
Ở quầy làm thủ tục: nhân viên tra gì
Hãng bay bị phạt nặng khi chở người bị từ chối nhập cảnh, nên nhân viên tra điều kiện nhập cảnh của nước đến theo quốc tịch trên hộ chiếu bạn đưa. Đưa hộ chiếu Việt Nam cho chuyến đi Paris mà không có thị thực Schengen, hệ thống báo đỏ. Đưa hộ chiếu Grenada hay St Kitts thì hệ thống chấp nhận, và từ khi ETIAS vận hành, sẽ kiểm thêm giấy phép điện tử của cuốn đó.
Ở sân bay Nội Bài hay Tân Sơn Nhất, người còn quốc tịch Việt Nam thường đưa cả hai cuốn: cuốn nước ngoài cho hãng bay biết bạn được vào nước đến, cuốn Việt Nam cho công an cửa khẩu làm thủ tục xuất cảnh. Nói trước với nhân viên rằng mình có hai hộ chiếu và chặng này dùng cuốn nào giúp tránh hiểu nhầm. Người có quốc tịch nước ngoài nhưng nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu nước ngoài thì phải xuất cảnh bằng chính cuốn đó.
Vé một chiều và câu hỏi "khi nào về"
Người đi bằng hộ chiếu miễn thị thực vẫn có thể bị hỏi vé ra khỏi nước đến. Nhiều nước, trong đó có khối Schengen, Vương quốc Anh, Thái Lan hay Singapore, có quyền yêu cầu chứng minh bạn sẽ rời đi trong thời hạn được phép. Hãng bay biết điều này và có thể từ chối cho lên máy bay khách cầm vé một chiều. Người có thẻ cư trú ở nước đến thì khác: đưa thẻ là đủ lý do để không có vé về.
Gia đình đang chuyển sang sống ở nước cấp quốc tịch, như anh chị chuyển tới Grenada để tính đường E-2 sau này, nên mang theo bằng chứng cư trú — hợp đồng thuê nhà, giấy nhập học của con — thay cho vé khứ hồi.
Trẻ em và tên của trẻ
Trẻ em hay là chỗ lệch nhất. Con có thể có hộ chiếu nước ngoài với tên viết khác, hoặc chỉ có một cuốn trong khi cha mẹ có hai. Khi đặt vé cho cả nhà, hãy viết ra một bảng nhỏ: mỗi thành viên dùng cuốn nào cho từng chặng, tên trên cuốn đó viết thế nào. Trẻ đi cùng một phụ huynh có thể bị hỏi giấy đồng ý của phụ huynh kia, nhất là khi họ của trẻ khác họ người đi cùng.
Thẻ thành viên, đổi tên và vé đã đặt
Tài khoản hội viên hãng bay gắn với tên, không gắn với quốc tịch. Người đổi tên trên hộ chiếu mới nên cập nhật tài khoản trước, vì điểm thưởng thường chỉ được cộng khi tên trên vé khớp tên hội viên. Vé đã đặt theo tên cũ thì phần lớn hãng chỉ cho sửa lỗi chính tả nhỏ; đổi họ là đổi người, nhiều hãng không cho.
Trước khi đặt vé cho một hành trình nhiều nước, hãy xác định cuốn nào dùng cho từng chặng bằng công cụ Lộ trình nhiều chặng, và kiểm điều kiện từng hộ chiếu ở trang hộ chiếu thứ hai. Nếu chặng nào vào khối Schengen, đếm ngày bằng công cụ 90/180 ngày. Điều kiện về dữ liệu hành khách và giấy tờ có thể thay đổi; đối chiếu với hãng bay và cơ quan di trú nước đến trước ngày đi.
Đặt vé theo tên trên hộ chiếu Việt Nam rồi đi bằng hộ chiếu Caribe có được không?
Được nếu họ tên trên hai cuốn giống hệt nhau. Nhưng khi khai thông tin hộ chiếu cho hãng bay, phải khai số của cuốn sẽ dùng ở điểm đến.
Tên trên hai hộ chiếu khác nhau thì đặt vé thế nào?
Đặt theo đúng tên trên cuốn dùng để nhập cảnh nước đến, và mang theo giấy tờ chứng minh hai tên là một người như giấy kết hôn hoặc quyết định đổi tên.
Có hộ chiếu miễn thị thực rồi có cần vé khứ hồi không?
Nhiều nước vẫn có quyền đòi chứng minh bạn sẽ rời đi, và hãng bay có thể từ chối chở khách cầm vé một chiều. Người có thẻ cư trú ở nước đến thì đưa thẻ thay cho vé về.
Ở sân bay Việt Nam phải đưa cuốn nào?
Người còn quốc tịch Việt Nam thường đưa hộ chiếu Việt Nam cho công an cửa khẩu và hộ chiếu nước thứ hai cho hãng bay nếu điểm đến cần cuốn đó.
