Chị Lan lên kế hoạch đi Hàn Quốc, Nhật Bản rồi sang châu Âu trong một chuyến dài, trong túi có hai cuốn hộ chiếu: Việt Nam và Grenada. Câu hỏi của chị nghe đơn giản: ở mỗi cửa khẩu, đưa cuốn nào? Câu trả lời không phải "cuốn nào lợi hơn ở nước đó". Mỗi chặng là một mắt xích, và các cơ quan biên phòng, hãng bay, hệ thống dữ liệu đều nhìn vào chuỗi đó. Bài này đi qua nguyên tắc nối chuỗi và cách áp vào một hành trình thật.
- Nguyên tắc nền: nhập cảnh một nước bằng hộ chiếu nào thì xuất cảnh nước đó bằng chính hộ chiếu ấy.
- Thị thực đã cấp gắn với một cuốn hộ chiếu cụ thể; không dùng được cho cuốn kia.
- Khối Schengen ghi dữ liệu sinh trắc học qua EES từ 12/10/2025, nên đổi hộ chiếu không làm "mới" phép đếm 90/180.
- Với Việt Nam, nhập và xuất bằng hộ chiếu Việt Nam là đường đơn giản nhất cho người còn quốc tịch Việt Nam.
Nguyên tắc nối chuỗi: vào bằng cuốn nào, ra bằng cuốn đó
Mỗi lần qua cửa khẩu, cơ quan biên phòng ghi một bản ghi nhập cảnh gắn với số hộ chiếu. Khi bạn rời nước đó, họ tìm bản ghi tương ứng để đóng lại. Đưa một cuốn khác — không có dấu nhập, không có bản ghi — là tạo ra hai vấn đề: cuốn mới trông như người nhập cảnh trái phép, còn cuốn cũ thì treo ở trạng thái "chưa rời đi". Lần sau quay lại nước đó, bản ghi treo có thể bị hiểu là ở quá hạn.
Ở khối Schengen, rủi ro còn lớn hơn vì Hệ thống Nhập Xuất cảnh EES lưu khuôn mặt và vân tay. Hệ thống nhận ra bạn dù bạn cầm cuốn nào, nên đổi cuốn vừa không đếm lại được ngày, vừa để lại hai hồ sơ không khớp.
Chọn hộ chiếu cho từng nước
Với mỗi nước trong hành trình, câu hỏi đúng là: cuốn nào cho phép vào hợp pháp với ít thủ tục nhất, và có ràng buộc gì về quốc tịch không? Lấy lịch của chị Lan:
- Hàn Quốc: hộ chiếu Việt Nam cần thị thực; hộ chiếu Grenada được miễn thị thực ngắn hạn nhưng phải xin giấy phép điện tử K-ETA. Chị chọn Grenada.
- Nhật Bản: cả hai cuốn đều phải xin thị thực. Chị xin bằng cuốn nào cũng được, nhưng thị thực sẽ dán vào cuốn đó, và chị phải nhập cảnh Nhật bằng chính cuốn đó.
- Khối Schengen: hộ chiếu Việt Nam cần thị thực; hộ chiếu Grenada được miễn, và từ khi ETIAS vận hành thì cần giấy phép điện tử. Chị chọn Grenada, và ra khỏi khối cũng bằng Grenada.
Lưu ý: một nước có thể từ chối cho công dân của mình dùng hộ chiếu nước ngoài. Mỹ là ví dụ điển hình: công dân Mỹ có hai quốc tịch phải dùng hộ chiếu Mỹ để vào và ra khỏi Mỹ. Với gia đình Việt, chuyện này sẽ quan trọng khi con cái sau này có quốc tịch nước thứ ba.
Về phía Việt Nam
Luật Quốc tịch Việt Nam cho phép một số trường hợp giữ quốc tịch Việt Nam khi có quốc tịch nước khác. Với người còn quốc tịch Việt Nam, cách gọn nhất là rời và trở về Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam. Nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài thì bạn được đối xử như người nước ngoài: cần thị thực hoặc miễn thị thực theo quốc tịch đó, bị giới hạn số ngày lưu trú, và khi xuất cảnh phải dùng lại cuốn đó.
Từ đó sinh ra một quy trình thực tế: ở sân bay Nội Bài hay Tân Sơn Nhất, đưa hộ chiếu Việt Nam cho công an cửa khẩu; ở quầy hãng bay, đưa thêm hộ chiếu nước thứ hai nếu điểm đến cần nó để cho phép nhập cảnh. Khi quay về, làm ngược lại: dùng hộ chiếu nước thứ hai ở nước ngoài, đưa hộ chiếu Việt Nam ở cửa khẩu Việt Nam.
Thị thực nằm ở cuốn nào thì đi bằng cuốn đó
Thị thực dán hoặc thị thực điện tử đều gắn với số hộ chiếu đã khai. Anh Minh xin thị thực Mỹ trên hộ chiếu Việt Nam, sau đó có thêm hộ chiếu St Kitts. Khi sang Mỹ, anh phải dùng cuốn Việt Nam có thị thực; đưa cuốn St Kitts ở quầy là không có giấy tờ phù hợp. Nếu anh muốn chuyển sang dùng cuốn St Kitts lâu dài cho Mỹ, anh phải xin thị thực mới trên cuốn đó — và lần xin đó, lãnh sự vẫn thấy lịch sử của anh, vì đơn hỏi về mọi quốc tịch đang có.
Hộ chiếu cũ hết hạn mà thị thực còn hạn là chuyện khác: nhiều nước, trong đó có Mỹ, cho phép mang cả cuốn cũ có thị thực lẫn cuốn mới cùng tên, cùng quốc tịch. Quy tắc này không áp dụng giữa hai quốc tịch khác nhau.
Một chặng xấu làm hỏng cả chuỗi
Nguy hiểm thường nằm ở chặng chuyển tiếp giữa hai vùng. Chị Lan bay từ Tokyo sang Paris. Ở Nhật chị dùng cuốn Việt Nam có thị thực Nhật; tới châu Âu chị định dùng cuốn Grenada. Như vậy là hợp lệ: ra khỏi Nhật bằng cuốn Việt Nam (đóng bản ghi Nhật), vào Pháp bằng cuốn Grenada (mở bản ghi Schengen). Ở quầy hãng bay tại Narita, chị phải đưa cả hai: cuốn Việt Nam để chứng minh đã nhập cảnh Nhật hợp lệ, cuốn Grenada để chứng minh được vào Pháp. Nói rõ ngay từ đầu tránh được việc bị hỏi đi hỏi lại.
Chặng xấu là khi bạn quên mất mình đã vào bằng cuốn nào. Một mẹo đơn giản: ghi lịch trình ra giấy, mỗi chặng một dòng "vào bằng – ra bằng", và gài vào giữa hai cuốn hộ chiếu.
Những điều nên tránh
- Dùng hai cuốn để xin hai thị thực cùng một nước rồi luân phiên ra vào để kéo dài thời gian ở. Biên phòng hiện đại đối chiếu sinh trắc học; đây là hành vi dễ bị coi là gian lận.
- Khai thiếu quốc tịch trong đơn xin thị thực hay đơn ETIAS. Mọi mẫu đơn nghiêm túc đều hỏi "các quốc tịch khác".
- Để hộ chiếu Việt Nam hết hạn vì "giờ có cuốn kia rồi". Khi đó việc về Việt Nam và ra khỏi Việt Nam phức tạp hơn nhiều.
Trước một chuyến nhiều nước, công cụ Lộ trình nhiều chặng cho biết với mỗi chặng, cuốn nào miễn thị thực và cuốn nào phải xin trước; trang hộ chiếu Grenada và các nước khác liệt kê những điểm đến mà hộ chiếu đó mở thêm. Nếu chặng nào chạm khối Schengen, thử lịch bằng công cụ đếm 90/180 ngày. Quy định nhập cảnh với người có hai quốc tịch thay đổi theo từng nước; hãy đối chiếu trang chính thức trước khi đi.
Vào nước A bằng hộ chiếu Grenada, ra bằng hộ chiếu Việt Nam có được không?
Không nên. Bản ghi nhập cảnh gắn với hộ chiếu Grenada sẽ treo ở trạng thái chưa xuất cảnh, còn hộ chiếu Việt Nam không có dấu nhập. Hãy vào và ra một nước bằng cùng một cuốn.
Ở quầy hãng bay có phải đưa cả hai hộ chiếu không?
Khi chặng đi và chặng đến dùng hai cuốn khác nhau thì nên đưa cả hai: một cuốn chứng minh đã nhập cảnh hợp lệ nơi đang đứng, cuốn kia chứng minh được vào điểm đến.
Thị thực Mỹ trên hộ chiếu Việt Nam có dùng với hộ chiếu Caribe được không?
Không. Thị thực gắn với cuốn hộ chiếu đã khai. Muốn vào Mỹ bằng hộ chiếu Caribe thì phải xin thị thực mới trên cuốn đó.
Có hai quốc tịch thì về Việt Nam bằng hộ chiếu nào?
Người còn quốc tịch Việt Nam nên vào và ra Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam. Dùng hộ chiếu nước ngoài thì được đối xử như người nước ngoài, phải có thị thực hoặc miễn thị thực theo quốc tịch đó.
